घरपझोङ गाउँपालिकाद्वारा जोमसोमको परम्परागत पानीघट्ट स्तरोन्नति

मुस्ताङ,६ माघ 

     घरपझोङ गाउँपालिका–४ जोमसोममा लामो समयदेखि प्रयोगविहीन अवस्थामा रहेको परम्परागत पानीघट्टको मर्मतसम्भार तथा स्तरोन्नति गरिएको छ । स्थानीय महिलाको नेतृत्व विकास, आदिवासी तथा परम्परागत प्रविधिको संरक्षण र जलवायु अनुकूलनलाई लक्ष्य गर्दै जीर्ण अवस्थामा पुगेका पानीघट्ट र यससँग सम्बन्धित भौतिक संरचनाको पुनर्निर्माण गरिएको हो ।

     क्यानेडाली सरकारको क्यानडा फन्ड फर लोकल इनिसिएटिभ (सिएफएलआई) को आर्थिक सहयोगमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष नेपाल (आइसीयुएन) ले यो योजना कार्यान्वयनमा ल्याएको हो । घरपझोङ गाउँपालिका, अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) र जोमसोम महिला समूहको सहकार्यमा स्थानीय महिला उपभोक्ता समितिमार्फत पानीघट्टको मर्मत तथा स्तरोन्नति सम्पन्न गरिएको आइसीयुएन नेपालका कार्यक्रम निर्देशक युवराज गुरागाईँले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार करिब नौ लाख ३४ हजार रुपैयाँको लागतमा निर्माण कार्य सम्पन्न भएको हो ।

    जोमसोम महिला समूहकी अध्यक्ष भुवन शेरचनका अनुसार सदियौँअघि पुर्खाहरूले निर्माण गरेका पानीघट्ट यहाँको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक पहिचान हुन् । आधुनिक प्रविधिको प्रयोग बढ्दै गए पनि पानीघट्टको मौलिकता र विशिष्टता जोगाइराख्न आवश्यक रहेको उहाँले बताउनुभयो । विकास ठूला संरचना निर्माणमा मात्र सीमित नभई संरक्षण र संवर्द्धनमा पनि केन्द्रित हुनुपर्ने उहाँको भनाइ छ।पानीघट्ट पुनः सञ्चालनमा आएसँगै जोमसोम क्षेत्रका करिब दुई सय घरपरिवार प्रत्यक्ष लाभान्वित हुने घरपझोङ गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष जमुना थकालीले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार यस योजनाअन्तर्गत पानीघट्टको पुरानो संरचना पुनर्निर्माण, पानी संकलनका लागि ड्याम निर्माण तथा आवश्यक उपकरणको व्यवस्थापन गरिएको छ ।

     विद्युतीय सुविधा नहुँदा अघिल्लो पुस्ताले यही पानीघट्ट प्रयोग गरी अन्न पिस्ने गरेका थिए । पानीघट्टमा पिसिएको पीठो स्वादिलो, पोषिलो र दीर्घकालीन रूपमा टिकाउ हुने मानिन्छ । मर्मतपछि यहाँ उवा, जौँ, फापर, मकै, गहुँ र फापरको सुकेको पात ९ढाप्रा० जस्ता परम्परागत बाली पिस्ने प्रचलन फेरि सुरु भएको छ ।