शहीदभूमि गाउँपालिका–३ खाल्सा क्षेत्रका किराँत राईले पापानी चाड सुरु

धनकुटा, कात्तिक २६ 

  धनकुटाको शहीदभूमि गाउँपालिका–३ खाल्सा क्षेत्रमा बसोवास गर्ने किराँत राई समुदायले आफ्नो परम्परागत “पापानी चाड” सुरु गरेका छन्। नयाँ बाली भित्र्याएको खुसीयालीका साथ मनाइने यो चाड किराँतीहरूको मौलिक सांस्कृतिक पर्व हो।

  कात्तिक शुक्ल पूर्णिमापछि आउने पहिलो मङ्गलबार साकेन्वा थानमा सामूहिक पूजा गरेर पापानी चाडको सुरुवात गरिन्छ। यस पर्वमा राई समुदायका पुरुष र महिलाहरू ढोल, झ्याप्टा र बाजागाजाका साथ गोलो घेरा बनाएर नाचगान गर्छन्।

  स्थानीय नरेन्द्र कश्चित राईका अनुसार, “पापानी चाड छह दिन र छह रातसम्म चल्छ। यस अवधिमा सबैले एकआपसमा खुशीयाली साट्दै कुलदेवताको पूजा गर्छन्।” पहिलो दिन सामूहिक पूजा पछि दोस्रो दिन घरघरमा देवीदेवता भित्र्याइन्छ र माङ्ला (जोखाना) हेर्ने परम्परा हुन्छ। अन्तिम दिन इष्टदेव फुढाहाङ   
  (बुढाहाङ) को प्रतीकात्मक रूपमा विभिन्न गढीघर र थानहरूमा पूजा गरेर चाडको समापन गरिन्छ।

‘पापानी’ शब्दलाई कतिपयले पुरानो ‘पामाआनी’ शब्दको अपभ्रंश मानेका छन् — जहाँ पा भन्नाले छोरा र मा भन्नाले छोरी जनाउँछ। यस अर्थमा पामाआनी अर्थात् छोरा–छोरीले गोलो घेरा बनाएर ढोल झ्याप्टा बजाउँदै नाच्ने परम्परा हो।